البلخى ، مؤلف صور الاقاليم باشد ، اما با توجه به زمان زندگى احمد بن سهل ( حدود 236 - 322 ه . ق . / 850 - 934 م ) چنين احتمالى درست نمىتواند بود . ابن بلخى در فارسنامه مىنويسد كه اگرچه بلخى نژاد است ، اما در فارس تربيت يافته است . پدر بزرگ وى در زمان ركن الدوله خمار تگين كه از سوى سلطان بركيارق سلجوقى ، بر فارس فرمان مىراند ، در حدود 492 ه . ق . / 1099 م مستوفى فارس بود . ابن بلخى در همين دوران به فارس آمد و همان گونه كه از فارسنامه برمىآيد با تاريخ و اوضاع طبيعى و اقتصادى و سياسى اين سامان نيك آشنا شد . ازاين‌رو سلطان ابو شجاع محمّد ، برادر و جانشين بركيارق ، او را به نوشتن فارسنامه كه مشتمل بر تاريخ كهن ايران ، به‌ويژه فارس و شهرها و آباديهاى آن است ، فرمان داد . تاريخ دقيق پايان تأليف فارسنامه روشن نيست ، اما از آنجا كه اين كتاب به سلطان ابو شجاع محمّد تقديم شده و در آن بارها از اتابك چاولى ( در 510 ه . ق / 1116 م به عنوان يك شخص زنده ياد شده است ( ابن بلخى ، فهرست ) ، مىتوان گفت كه تأليف آن پيش از پايان نخستين دههء سده 6 ه . ق / دومين دههء سدهء 12 م به انجام رسيده است . از اين بلخى تاكنون جز فارسنامه تأليفى به دست نيامده است ، اما وى بر آن بود كه كتاب ديگرى در تاريخ بنويسد كه از دوران پيامبر اسلام تا روزگار خود او را فراگيرد . كتاب فارسنامه بارها به چاپ رسيده است . در 1337 ه . ق / 1919 م اللّه كرم خان حيات داودى بخش جغرافيايى آن را از روى ترجمهء انگليسى به فارسى برگرداند و در بوشهر به چاپ رساند ، اما متن كامل آن نخستين بار به كوشش لسترنج و نيكلسون در 1339 ه . ق . 1921 م در مطبعهء دار الفنون كمبريج چاپ شد . همچنين سيد جلال الدّين تهرانى در 1353 ه . ق . / 1934 م متن كامل آن را به ضميمهء سالنامهء گاهنامه انتشار داد . سپس در 1343 ش نيز به كوشش على نقى بهروزى در شيراز به چاپ رسيد . « 1 »

--> ( 1 ) - دائرةالمعارف بزرگ اسلامى ، ج 3 ، ص 135 ؛ مقالهء كاظم برگ نيسى ، با حذف منابع .